10ο Ηλεκτρονικό Ενημερωτικό Δελτίο

1. Πόσο κοντά του αισθάνεται ο μέσος πολίτης τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή; Μήπως το λεγόμενο έλλειμμα δημοκρατικής νομιμοποίησης των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκαλεί αντίστοιχο έλλειμμα εμπιστοσύνης;

Να απαντήσω σε τρία επίπεδα: σε ό,τι αφορά το γενικό ζήτημα που θέτετε, είναι προφανές ότι νομιμοποίηση και εμπιστοσύνη αποτελούν σχεδόν δύο όψεις του ιδίου νομίσματος, εφόσον και οι δύο εδράζονται στις παραστάσεις και προσλήψεις που ανά πάσα στιγμή έχουν οι πολίτες για τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε ό,τι αφορά τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, θα έλεγα ότι εκείνοι οι πολίτες που γνωρίζουν την ύπαρξη του Διαμεσολαβητή, σαφώς αισθάνονται κοντά στο θεσμό, εφόσον ο μεν βαθμός συμμόρφωσης των ευρωπαϊκών θεσμών με τις υποδείξεις του Διαμεσολαβητή είναι ιδιαίτερα υψηλός, η δε εξυπηρέτηση ακόμα και όσων οι αναφορές είναι εκτός αρμοδιότητας του Διαμεσολαβητή προσεγγίζει το 70%. Σημειώνω επιπλέον ότι, σύμφωνα με μετρήσεις που έγιναν για το Ευρωβαρόμετρο κατά τη διάρκεια του 2007, ένα ποσοστό 40% των ευρωπαίων πολιτών δηλώνει ότι γνωρίζει την ύπαρξη του θεσμού και ένα άλλο 40% ότι δεν τον γνωρίζει. Ταυτόχρονα, ένα 35% δηλώνει ότι εμπιστεύεται το θεσμό. Αν και είναι πολύ δύσκολο να συναγάγει κανείς αξιόπιστα συμπεράσματα από τόσο γενικές ερωτήσεις, θα έλεγα ότι τα στοιχεία αυτά δεν τεκμηριώνουν την άποψη ότι η σχέση του μέσου πολίτη με το Διαμεσολαβητή χαρακτηρίζεται καταρχήν από έλλειμμα εμπιστοσύνης.

2. Με βάση τις εμπειρίες σας από τις θέσεις του Συνηγόρου του Πολίτη και του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, εκτιμάτε ότι οι δύο αυτοί θεσμοί ακολουθούν κατά βάση παρόμοια ή διαφορετικά πρότυπα ως προς την εσωτερική οργάνωση, τον τρόπο παρέμβασης, τη σχέση με τη διοίκηση και την αντιμετώπιση των πολιτών;

Σε ένα πρώτο επίπεδο, θα έλεγα ότι τα πρότυπα που ακολουθούν οι δύο θεσμοί χαρακτηρίζονται από σημαντικές ομοιότητες. Αυτό είναι και φυσικό, μια και το έργο και η εν γένει αποστολή του ombudsman, τουλάχιστον στην Ευρωπαϊκή έννομη τάξη αλλά επίσης και στις κοινωνίες της Βρετανικής Κοινοπολιτείας όπου έχει αποκτήσει βαθιές ρίζες, έχει ένα συγκεκριμένο εννοιολογικό περιεχόμενο, που, σε γενικές γραμμές, συγκροτείται γύρω από τρεις μεγάλους άξονες: τη διαφύλαξη της νομιμότητας, την προαγωγή της ορθής διοίκησης και την προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Πέραν αυτού, όμως, τα πράγματα διαφοροποιούνται σημαντικά, ιδίως σε ό,τι αφορά τα συγκεκριμένα ερωτήματα που μου θέτετε. Ειδικότερα, η εσωτερική οργάνωση διαφέρει κατ’ ανάγκην, εφόσον τα βασικά ζητήματα που απασχολούν ένα εθνικό διαμεσολαβητή, αυτά, δηλαδή, που αφορούν το κοινωνικό κράτος (συντάξεις, υγεία, κοινωνική ασφάλιση, εκπαίδευση), δεν απαντώνται στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μια και εξ ορισμού εκφεύγουν των αρμοδιοτήτων της. Μια δεύτερη μεγάλη, ουσιαστική θα έλεγα, διαφορά προκύπτει από το γεγονός ότι το κράτος δικαίου είναι βαθιά εδραιωμένο στον νομικό πολιτισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενώ, αντίθετα, είναι αδύναμο στα καθ’ ημάς. Άμεσο αποτέλεσμα αυτής της διαφοράς είναι ότι η φύση και η δομή των αποφάσεων του Διαμεσολαβητή όσο και της αλληλογραφίας του με τις δημόσιες υπηρεσίες έχει σχεδόν αποκλειστικά νομικό χαρακτήρα. Κατ’ επέκταση, το σύνολο σχεδόν των χειριστών αναφορών στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή απαρτίζεται από νομικούς. Σε ένα τρίτο επίπεδο, η σχέση με τη δημόσια διοίκηση είναι επίσης διαφορετική με δεδομένη τη μεγάλη διαφορά ποιότητας που χαρακτηρίζει αφενός την ευρωπαϊκή δημόσια διοίκηση, όπου η στελέχωση γίνεται ιστορικά με αξιοκρατικά κριτήρια και με αυστηρές και διαφανείς διαδικασίες, και αφετέρου την ελληνική δημόσια διοίκηση, όπου δυστυχώς η στελέχωση έχει ιστορικά ακολουθήσει πελατειακές και μη αξιοκρατικές λογικές και κριτήρια. Ένα απτό και άμεσα ορατό αποτέλεσμα αυτών των διαφορών είναι ότι, καταρχήν, το περιεχόμενο των αναφορών αλλά και της αλληλογραφίας που ανταλλάσσεται μεταξύ Διαμεσολαβητή και δημόσιας διοίκησης είναι «υψηλής ποιότητας», με την έννοια του ότι αφορά ουσιαστικά ζητήματα ερμηνείας των κειμένων διατάξεων και όχι το εάν ή όχι οι υπηρεσίες απάντησαν στον πολίτη, κ.λπ. Τέλος, στο επίπεδο της αντιμετώπισης των πολιτών, θα έλεγα ότι εκεί βλέπω περισσότερο σύγκλιση παρά απόκλιση μεταξύ των δύο θεσμών. Θεωρώ ότι η εξήγηση θα πρέπει να αναζητηθεί στο γεγονός ότι η στελέχωση του Συνηγόρου του Πολίτη έγινε εξ αρχής και συνεχίζει να γίνεται με αξιοκρατικά κριτήρια, γεγονός που κατέστησε δυνατή την εκτροφή και ανάπτυξη ενός διοικητικού πολιτισμού εξυπηρέτησης του πολίτη παρόμοιου με αυτόν που έχει υιοθετήσει και ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής από καταβολής του.

3. Έχει κατορθώσει η ελληνική δημόσια διοίκηση να προσεγγίσει τις αντιλήψεις των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς το περιεχόμενο και τη δεσμευτικότητα της αρχής της «χρηστής διοίκησης»;

Εν μέρει, η απάντησή μου στο προηγούμενο ερώτημα καλύπτει και αυτό. Με άλλα λόγια, όσο η έννοια του κράτους δικαίου παραμένει αδύναμη στην Ελλάδα τόσο και οι αντιλήψεις μιας εθνικής δημόσιας διοίκησης, η οποία σε μέγιστο βαθμό στελεχώθηκε με διαδικασίες και κριτήρια πολιτικά-πελατειακά και όχι αξιοκρατικά, δεν θα μπορούν να προσεγγίζουν αυτές της αντίστοιχης ευρωπαϊκής σε ό,τι αφορά τη δεσμευτικότητα της αρχής της ορθής διοίκησης. Επισημαίνω χωρίς ο χώρος να μου επιτρέπει να το αναπτύξω ότι η έννοια της «ορθής διοίκησης», όπως αυτή γίνεται κατανοητή στην έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποδίδεται με τους όρους «good» ή «sound administration» στα αγγλικά και «bonne administration» στα γαλλικά, είναι ευρύτερη από τον παραδοσιακό ελληνικό όρο της «χρηστής διοίκησης» και εδράζεται σε μια αντίληψη περί ποιοτικής διαφοράς μεταξύ νομιμότητας και ορθής διοίκησης, την οποία έχει αποδεχθεί και η νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων.

4. Στη δεκαετία του ’90, το μόρφωμα των Ανεξάρτητων Αρχών αποτέλεσε νεωτερισμό για την Ελλάδα. Σήμερα το ελληνικό πολιτικό σύστημα έχει πια αφομοιώσει αυτόν τον νεωτερισμό ή εξακολουθεί να εμφανίζει τάσεις αμφισβήτησής του;

Σε ό,τι με αφορά, η εισαγωγή του μορφώματος, όπως το αποκαλείτε, των Ανεξάρτητων Αρχών στην Ελλάδα, ταυτίζεται με την υιοθέτηση από το πολιτικό μας σύστημα ενός εναλλακτικού υποδείγματος δημοκρατίας, στόχος του οποίου είναι να διασφαλίσει την ενίσχυση του κράτους δικαίου και των θεσμών στο πλαίσιο της δημοκρατίας μας. Με άλλα λόγια, να διασφαλίσει μια μεγαλύτερη ισορροπία μεταξύ της πλειοψηφικής λογικής που διέπει τη δημοκρατία και της λογικής της προάσπισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών και των μειονοτήτων, την οποία κατ’ εξοχήν εκφράζει το κράτος δικαίου. Πρόκειται για ένα εναλλακτικό υπόδειγμα, το οποίο ο καθηγητής Νίκος Αλιβιζάτος έχει προσφυώς αποκαλέσει «δημοκρατία των αντιβάρων» και στο οποίο το ίδιο το κράτος αναθέτει σε θεσμικά αντίβαρα, όπως οι ανεξάρτητες αρχές, την ευθύνη για τη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Έπεται λογικά ότι η άσκηση αυτής της αποστολής συνεπάγεται το συνεχή και καθημερινό έλεγχο του κράτους και των υπηρεσιών του από τα θεσμικά αυτά αντίβαρα. Η αυξημένη λογοδοσία και διαφάνεια στις οποίες κατατείνει η λογική του υποδείγματος αυτού λειτουργεί προς όφελος της κοινωνίας ως συνόλου και των πολιτών ως ατόμων.

Με αυτά τα δεδομένα, θα έλεγα ότι χρειάζεται χρόνος για να εσωτερικευθούν επαρκώς και να γίνουν πλήρως κατανοητές οι βαθύτερες επιπτώσεις του νεοπαγούς για το πολιτικό μας σύστημα και τη συνδεόμενη με αυτό έννομη τάξη μας εγχειρήματος. Ενός εγχειρήματος που αφίσταται ριζικά του παραδοσιακού υποδείγματος που διέπει το πολιτικό μας σύστημα, το οποίο στο μεν σκέλος του κράτους δικαίου πάσχει από την αδύναμη νομιμοποίηση της διάκρισης ιδιωτικού και δημοσίου χώρου που χαρακτηρίζει το σύνολο των μεταοθωμανικών κοινωνιών, στο δε σκέλος της δημοκρατίας υπερτονίζει (εάν δεν στηρίζεται αποκλειστικά σχεδόν) την πλειοψηφική λογική της εις βάρος των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων ή των μειονοτικών ομάδων.

Άποψή μου είναι ότι η προϊούσα ένταξη της χώρας μας στην έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα λειτουργήσει, αργά αλλά σταθερά, ως μηχανισμός κοινωνικοποίησης και νομιμοποίησης της λογικής του νέου για τα ελληνικά πράγματα υποδείγματος και θα καταδείξει τη σημασία των ανεξάρτητων αρχών για την ποιότητα της δημοκρατίας μας. Μια τέτοια εξέλιξη, για την οποία αξίζει όλοι οι πολίτες να αγωνιστούν, θα καταστήσει δυνατή την αναβάθμιση της ποιότητας της δημοκρατίας μας.


Eιδήσεις \| Υπηρεσίες ιστοσελίδας \| Ο ΣτΠ για τις Διακρίσεις \| Συνέντευξη: Απαντά ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής Νικηφόρος Διαμαντούρος\| Πορίσματα - Προτάσεις \| Αποδοχή Προτάσεων από τη Διοίκηση \| Επισκέψεις \| Δικαστικές Αποφάσεις \| Συναντήσεις εργασίας \| Εκδηλώσεις - Ημερίδες \| Διεθνή \| Εunomia
Ειδήσεις
Η Ευνομία διοργάνωσε στο Ναύπλιο διεθνή συνάντηση εργασίας με θέμα «Παραμερίζοντας τα εμπόδια της κοινωνικής συμμετοχής: υποθέσεις Ρομά ενώπιον του Συνηγόρου του Πολίτη». Στόχος της συνάντησης ήταν να αναδειχθούν οι βασικές παράμετροι που συμβάλλουν στον κοινωνικό αποκλεισμό των Ρομά και συνιστούν τις βασικές αιτίες των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν με τη διοίκηση και τον υπόλοιπο πληθυσμό στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη. Συζητήθηκαν κυρίως τρία θέματα: η δημοτολογική κατάσταση μεγάλου μέρους του τσιγγάνικου πληθυσμού, η εξασφάλιση ασφαλούς στέγασης, καθώς και η πρόσβαση των τσιγγανοπαίδων στην εκπαίδευση. Ο ΣτΠ πρόκειται σύντομα να διατυπώσει οργανωτικές και νομοθετικές προτάσεις. (7&8.12.2007) Κείμενο περίληψης, Σχέδιο προγράμματος Ο Συνήγορος του Παιδιού για τα παιδιά με αναπηρίες Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα των Ατόμων με Αναπηρίες στις 3 Δεκεμβρίου, ο Συνήγορος του Παιδιού, στο πλαίσιο των παράλληλων δράσεων δημοσιότητας σε πολλές Ευρωπαϊκές πόλεις που διοργανώθηκαν από το Δίκτυο Ευρωπαίων Συνηγόρων του Παιδιού, επισκέφθηκε εκπαιδευτικές και προνοιακές δομές. Παράλληλα, δημοσιοποίησε τις διαπιστώσεις του σχετικά με την υλοποίηση των δικαιωμάτων των παιδιών με αναπηρίες στην Ελλάδα. Δημοσιοποίησε επίσης τη Δημόσια Θέση του Ευρωπαϊκού Δικτύου Συνηγόρων του Παιδιού για τα Παιδιά με Αναπηρία, το οποίο καλεί τις κυβερνήσεις να επικυρώσουν τη Διεθνή Σύμβαση ΟΗΕ για τα άτομα με αναπηρίες. Δελτίο Τύπου, Statement Βαρκελώνης, Σύνοψη Διαπιστώσεων Συνηγόρου του Παιδιού Ο Συνήγορος του Παιδιού στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ο Συνήγορος του Παιδιού συμμετείχε για πρώτη φορά στο 10ο Διεθνές Φεστιβάλ Κιν/φου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους, στο οποίο θεσπίστηκε «Βραβείο για τα Δικαιώματα του Παιδιού». Εκπρόσωπος του ΣτΠ συμμετείχε στην Κριτική Επιτροπή του ελληνικού διαγωνιστικού τμήματος ταινιών παιδιών και νέων. Τις ταινίες «Είσαι άνθρωπος;» (1ο Λύκειο Ν. Ιωνίας, «Βραβείο για τα Δικαιώματα του Παιδιού») και «Επικοινωνία» (60ο Δημοτικό Σχολείο Πάτρας, ειδική μνεία), μπορείτε να δείτε εδώ. Καμένα δάση - η επόμενη ημέρα Σε συνέχεια της δράσης για την αποκατάσταση των δασών και γενικότερα του περιβάλλοντος στις πληγείσες περιοχές, ο ΣτΠ κάλεσε τις περιβαλλοντικές οργανώσεις να υποβάλουν τις προτάσεις τους για άμεσα διαχειριστικά μέτρα, ενώ διερευνά αναφορές σχετικά με την αναδάσωση στην Πάρνηθα, την αναγκαιότητα ορθολογικής οριοθέτησης των περιοχών απαγόρευσης της θήρας, καθώς και την πορεία εφαρμογής του μνημονίου συναντίληψης και συνεργασίας μεταξύ Δήμου Ζαχάρως και Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου για την παραχώρηση χρήσης παραλιακών δημοσίων ακινήτων. Δελτίο Τύπου	Συνάντηση εργασίας στον Βόλο Κλιμάκιο της Αρχής με επικεφαλής τη Βοηθό Συνήγορο Χρύσα Χατζή συμμετείχε σε σειρά συσκέψεων με φορείς και εκπροσώπους της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Μαγνησίας. Συζητήθηκαν υποθέσεις που χειρίζεται ο ΣτΠ σχετικά με: τις καθυστερήσεις στη διαδικασία κατεδάφισης αυθαιρέτων σε δάση από την Περιφέρεια και στον αιγιαλό από την Κτηματική Υπηρεσία Μαγνησίας, την ατμοσφαιρική ρύπανση στην πόλη του Βόλου, τον έλεγχο των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τη λειτουργία των εγκαταστάσεων αποθήκευσης υγρών καυσίμων στα Αστέρια Αγριάς κ.α. (29&30.11.2007). Δελτίο Τύπου Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού Στις 11 Δεκεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού, ο Συνήγορος του Παιδιού με την ευκαιρία και της συμπλήρωσης τεσσάρων ετών λειτουργίας, έδωσε συνέντευξη τύπου, στην οποία δημοσιοποίησε τις παρεμβάσεις και διαπιστώσεις του για την εφαρμογή των δικαιωμάτων του παιδιού. Παρουσίασε επίσης το νέο έντυπό του για παιδιά και ενήλικες με θέμα «Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια», καθώς και το ημερολόγιο για το 2008 με θέμα τα δικαιώματα του παιδιού. Το υλικό αποστέλλεται σε σχολεία όλης της χώρας. Αναλυτική έκθεση και στατιστικά στοιχεία, Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια, Ημερολόγιο 2008. Επίσκεψη στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων Αντιπροσωπεία της Αρχής, με επικεφαλής τον Συνήγορο του Πολίτη και τη Βοηθό Συνήγορο Καλλιόπη Σπανού πραγματοποίησε επίσκεψη στην Κέρκυρα. Οι εκπρόσωποι του ΣτΠ συναντήθηκαν με πολίτες, οι οποίοι κατέθεσαν αναφορές και ενημερώθηκαν για τις αρμοδιότητες της Αρχής. (3&4.12.2007) Διοργάνωση Ημερίδας με θέμα «Πολιτικές για την ενίσχυση της απασχόλησης και ασφαλιστική κάλυψης της ανεργίας» Ο ΣτΠ οργάνωσε ημερίδα στην οποία παρουσιάστηκαν δύο ειδικές εκθέσεις που εκπόνησε η Αρχή με αντικείμενο την ανεργία. Στην ημερίδα συμμετείχαν εκπρόσωποι του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας, του ΟΑΕΔ, του ΙΚΑ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, των κοινωνικών εταίρων, επιστημονικοί φορείς κ.ά. (22.11.2007). Ειδική Έκθεση για την ανεργία, Ειδική Έκθεση για την απασχόληση

Υπηρεσίες Ιστοσελίδας Η ιστοσελίδα Συνήγορος του Μετανάστη εμπλουτίστηκε με στοιχεία σχετικά με: τις προθεσμίες εξαγοράς ασφαλιστικών εισφορών αλλοδαπών [PDF-84Kb] το καθεστώς διαμονής ανηλίκων τέκνων αλλοδαπών φοιτητών [PDF-85Kb] την επανείσοδο αλλοδαπών που επισκέφθηκαν τη χώρα τους κατά την περίοδο των Χριστουγέννων [Σχετικός σύνδεσμος]
Ο ΣτΠ για τις Διακρίσεις
Πόρισμα για δυσμενή διακριτική μεταχείριση, λόγω ηλικίας, σε προκήρυξη του Υπουργείου Εξωτερικών. Πόρισμα, Περίληψη Πορίσματος, Δελτίο Τύπου, Εξέλιξη, Επιστολή ΣτΠ προς Αρμόδιους Υπουργούς, Απάντηση Παρέμβαση για την κατάσταση του καταυλισμού Ρομά στο Βοτανικό. Προτάσεις σχετικά με την προσβασιμότητα των ΑΜΕΑ στα κτίρια.	Ο ΣτΠ εκπροσωπήθηκε στο σεμινάριο της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου «Εφαρμόζοντας τις Κοινοτικές Οδηγίες κατά των Διακρίσεων» (Θεσσαλονίκη), στην ημερίδα «Δημόσιες Υπηρεσίες και Ειδικές Πληθυσμιακές Ομάδες» (Θεσσαλονίκη) και σε συνάντηση εργασίας του δικτύου Equinet (Βρυξέλλες). Δημοσιεύθηκε στα αγγλικά η Έκθεση του ΣτΠ για τις Διακρίσεις του έτους 2006.

Συνέντευξη Απαντά ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής Νικηφόρος Διαμαντούρος 1. Πόσο κοντά του αισθάνεται ο μέσος πολίτης τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή; Μήπως το λεγόμενο έλλειμμα δημοκρατικής νομιμοποίησης των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκαλεί αντίστοιχο έλλειμμα εμπιστοσύνης; Να απαντήσω σε τρία επίπεδα: σε ό,τι αφορά το γενικό ζήτημα που θέτετε, είναι προφανές ότι νομιμοποίηση και εμπιστοσύνη αποτελούν σχεδόν δύο όψεις του ιδίου νομίσματος, εφόσον και οι δύο εδράζονται στις παραστάσεις και προσλήψεις που ανά πάσα στιγμή έχουν οι πολίτες για τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε ό,τι αφορά τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, θα έλεγα ότι εκείνοι οι πολίτες που γνωρίζουν την ύπαρξη του Διαμεσολαβητή, σαφώς αισθάνονται κοντά στο θεσμό, εφόσον ο μεν βαθμός συμμόρφωσης των ευρωπαϊκών θεσμών με τις υποδείξεις του Διαμεσολαβητή είναι ιδιαίτερα υψηλός, η δε εξυπηρέτηση ακόμα και όσων οι αναφορές είναι εκτός αρμοδιότητας του Διαμεσολαβητή προσεγγίζει το 70%. Σημειώνω επιπλέον ότι, σύμφωνα με μετρήσεις που έγιναν για το Ευρωβαρόμετρο κατά τη διάρκεια του 2007, ένα ποσοστό 40% των ευρωπαίων πολιτών δηλώνει ότι γνωρίζει την ύπαρξη του θεσμού και ένα άλλο 40% ότι δεν τον γνωρίζει. Ταυτόχρονα, ένα 35% δηλώνει ότι εμπιστεύεται το θεσμό. Αν και είναι πολύ δύσκολο να συναγάγει κανείς αξιόπιστα συμπεράσματα από τόσο γενικές ερωτήσεις, θα έλεγα ότι τα στοιχεία αυτά δεν τεκμηριώνουν την άποψη ότι η σχέση του μέσου πολίτη με το Διαμεσολαβητή χαρακτηρίζεται καταρχήν από έλλειμμα εμπιστοσύνης. 2. Με βάση τις εμπειρίες σας από τις θέσεις του Συνηγόρου του Πολίτη και του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, εκτιμάτε ότι οι δύο αυτοί θεσμοί ακολουθούν κατά βάση παρόμοια ή διαφορετικά πρότυπα ως προς την εσωτερική οργάνωση, τον τρόπο παρέμβασης, τη σχέση με τη διοίκηση και την αντιμετώπιση των πολιτών; Σε ένα πρώτο επίπεδο, θα έλεγα ότι τα πρότυπα που ακολουθούν οι δύο θεσμοί χαρακτηρίζονται από σημαντικές ομοιότητες. Αυτό είναι και φυσικό, μια και το έργο και η εν γένει αποστολή του ombudsman, τουλάχιστον στην Ευρωπαϊκή έννομη τάξη αλλά επίσης και στις κοινωνίες της Βρετανικής Κοινοπολιτείας όπου έχει αποκτήσει βαθιές ρίζες, έχει ένα συγκεκριμένο εννοιολογικό περιεχόμενο, που, σε γενικές γραμμές, συγκροτείται γύρω από τρεις μεγάλους άξονες: τη διαφύλαξη της νομιμότητας, την προαγωγή της ορθής διοίκησης και την προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Πέραν αυτού, όμως, τα πράγματα διαφοροποιούνται σημαντικά, ιδίως σε ό,τι αφορά τα συγκεκριμένα ερωτήματα που μου θέτετε. Ειδικότερα, η εσωτερική οργάνωση διαφέρει κατ’ ανάγκην, εφόσον τα βασικά ζητήματα που απασχολούν ένα εθνικό διαμεσολαβητή, αυτά, δηλαδή, που αφορούν το κοινωνικό κράτος (συντάξεις, υγεία, κοινωνική ασφάλιση, εκπαίδευση), δεν απαντώνται στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μια και εξ ορισμού εκφεύγουν των αρμοδιοτήτων της. Μια δεύτερη μεγάλη, ουσιαστική θα έλεγα, διαφορά προκύπτει από το γεγονός ότι το κράτος δικαίου είναι βαθιά εδραιωμένο στον νομικό πολιτισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενώ, αντίθετα, είναι αδύναμο στα καθ’ ημάς. Άμεσο αποτέλεσμα αυτής της διαφοράς είναι ότι η φύση και η δομή των αποφάσεων του Διαμεσολαβητή όσο και της αλληλογραφίας του με τις δημόσιες υπηρεσίες έχει σχεδόν αποκλειστικά νομικό χαρακτήρα. Κατ’ επέκταση, το σύνολο σχεδόν των χειριστών αναφορών στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή απαρτίζεται από νομικούς. Σε ένα τρίτο επίπεδο, η σχέση με τη δημόσια διοίκηση είναι επίσης διαφορετική με δεδομένη τη μεγάλη διαφορά ποιότητας που χαρακτηρίζει αφενός την ευρωπαϊκή δημόσια διοίκηση, όπου η στελέχωση γίνεται ιστορικά με αξιοκρατικά κριτήρια και με αυστηρές και διαφανείς διαδικασίες, και αφετέρου την ελληνική δημόσια διοίκηση, όπου δυστυχώς η στελέχωση έχει ιστορικά ακολουθήσει πελατειακές και μη αξιοκρατικές λογικές και κριτήρια. Ένα απτό και άμεσα ορατό αποτέλεσμα αυτών των διαφορών είναι ότι, καταρχήν, το περιεχόμενο των αναφορών αλλά και της αλληλογραφίας που ανταλλάσσεται μεταξύ Διαμεσολαβητή και δημόσιας διοίκησης είναι «υψηλής ποιότητας», με την έννοια του ότι αφορά ουσιαστικά ζητήματα ερμηνείας των κειμένων διατάξεων και όχι το εάν ή όχι οι υπηρεσίες απάντησαν στον πολίτη, κ.λπ. Τέλος, στο επίπεδο της αντιμετώπισης των πολιτών, θα έλεγα ότι εκεί βλέπω περισσότερο σύγκλιση παρά απόκλιση μεταξύ των δύο θεσμών. Θεωρώ ότι η εξήγηση θα πρέπει να αναζητηθεί στο γεγονός ότι η στελέχωση του Συνηγόρου του Πολίτη έγινε εξ αρχής και συνεχίζει να γίνεται με αξιοκρατικά κριτήρια, γεγονός που κατέστησε δυνατή την εκτροφή και ανάπτυξη ενός διοικητικού πολιτισμού εξυπηρέτησης του πολίτη παρόμοιου με αυτόν που έχει υιοθετήσει και ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής από καταβολής του. 3. Έχει κατορθώσει η ελληνική δημόσια διοίκηση να προσεγγίσει τις αντιλήψεις των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς το περιεχόμενο και τη δεσμευτικότητα της αρχής της «χρηστής διοίκησης»; Εν μέρει, η απάντησή μου στο προηγούμενο ερώτημα καλύπτει και αυτό. Με άλλα λόγια, όσο η έννοια του κράτους δικαίου παραμένει αδύναμη στην Ελλάδα τόσο και οι αντιλήψεις μιας εθνικής δημόσιας διοίκησης, η οποία σε μέγιστο βαθμό στελεχώθηκε με διαδικασίες και κριτήρια πολιτικά-πελατειακά και όχι αξιοκρατικά, δεν θα μπορούν να προσεγγίζουν αυτές της αντίστοιχης ευρωπαϊκής σε ό,τι αφορά τη δεσμευτικότητα της αρχής της ορθής διοίκησης. Επισημαίνω χωρίς ο χώρος να μου επιτρέπει να το αναπτύξω ότι η έννοια της «ορθής διοίκησης», όπως αυτή γίνεται κατανοητή στην έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποδίδεται με τους όρους «good» ή «sound administration» στα αγγλικά και «bonne administration» στα γαλλικά, είναι ευρύτερη από τον παραδοσιακό ελληνικό όρο της «χρηστής διοίκησης» και εδράζεται σε μια αντίληψη περί ποιοτικής διαφοράς μεταξύ νομιμότητας και ορθής διοίκησης, την οποία έχει αποδεχθεί και η νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων. 4. Στη δεκαετία του ’90, το μόρφωμα των Ανεξάρτητων Αρχών αποτέλεσε νεωτερισμό για την Ελλάδα. Σήμερα το ελληνικό πολιτικό σύστημα έχει πια αφομοιώσει αυτόν τον νεωτερισμό ή εξακολουθεί να εμφανίζει τάσεις αμφισβήτησής του; Σε ό,τι με αφορά, η εισαγωγή του μορφώματος, όπως το αποκαλείτε, των Ανεξάρτητων Αρχών στην Ελλάδα, ταυτίζεται με την υιοθέτηση από το πολιτικό μας σύστημα ενός εναλλακτικού υποδείγματος δημοκρατίας, στόχος του οποίου είναι να διασφαλίσει την ενίσχυση του κράτους δικαίου και των θεσμών στο πλαίσιο της δημοκρατίας μας. Με άλλα λόγια, να διασφαλίσει μια μεγαλύτερη ισορροπία μεταξύ της πλειοψηφικής λογικής που διέπει τη δημοκρατία και της λογικής της προάσπισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών και των μειονοτήτων, την οποία κατ’ εξοχήν εκφράζει το κράτος δικαίου. Πρόκειται για ένα εναλλακτικό υπόδειγμα, το οποίο ο καθηγητής Νίκος Αλιβιζάτος έχει προσφυώς αποκαλέσει «δημοκρατία των αντιβάρων» και στο οποίο το ίδιο το κράτος αναθέτει σε θεσμικά αντίβαρα, όπως οι ανεξάρτητες αρχές, την ευθύνη για τη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Έπεται λογικά ότι η άσκηση αυτής της αποστολής συνεπάγεται το συνεχή και καθημερινό έλεγχο του κράτους και των υπηρεσιών του από τα θεσμικά αυτά αντίβαρα. Η αυξημένη λογοδοσία και διαφάνεια στις οποίες κατατείνει η λογική του υποδείγματος αυτού λειτουργεί προς όφελος της κοινωνίας ως συνόλου και των πολιτών ως ατόμων. Με αυτά τα δεδομένα, θα έλεγα ότι χρειάζεται χρόνος για να εσωτερικευθούν επαρκώς και να γίνουν πλήρως κατανοητές οι βαθύτερες επιπτώσεις του νεοπαγούς για το πολιτικό μας σύστημα και τη συνδεόμενη με αυτό έννομη τάξη μας εγχειρήματος. Ενός εγχειρήματος που αφίσταται ριζικά του παραδοσιακού υποδείγματος που διέπει το πολιτικό μας σύστημα, το οποίο στο μεν σκέλος του κράτους δικαίου πάσχει από την αδύναμη νομιμοποίηση της διάκρισης ιδιωτικού και δημοσίου χώρου που χαρακτηρίζει το σύνολο των μεταοθωμανικών κοινωνιών, στο δε σκέλος της δημοκρατίας υπερτονίζει (εάν δεν στηρίζεται αποκλειστικά σχεδόν) την πλειοψηφική λογική της εις βάρος των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων ή των μειονοτικών ομάδων. Άποψή μου είναι ότι η προϊούσα ένταξη της χώρας μας στην έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα λειτουργήσει, αργά αλλά σταθερά, ως μηχανισμός κοινωνικοποίησης και νομιμοποίησης της λογικής του νέου για τα ελληνικά πράγματα υποδείγματος και θα καταδείξει τη σημασία των ανεξάρτητων αρχών για την ποιότητα της δημοκρατίας μας. Μια τέτοια εξέλιξη, για την οποία αξίζει όλοι οι πολίτες να αγωνιστούν, θα καταστήσει δυνατή την αναβάθμιση της ποιότητας της δημοκρατίας μας.
Πορίσματα - Προτάσεις
Υποχρέωση διεξαγωγής ανεξάρτητων και εμπεριστατωμένων ελέγχων σε περιπτώσεις καταγγελιών για παραβίαση δικαιωμάτων από λιμενικές αρχές κατά την ανάσχεση λαθραίας εισόδου. [PDF-75Kb] Αιτιολόγηση επιλογής συμβασιούχων διδασκόντων σε ΑΕΙ. [PDF-159Kb] Παραμονή «ποινικών» κρατουμένων σε αστυνομικά κρατητήρια. [PDF-103Kb] Ένταξη πολιτών Βουλγαρίας & Ρουμανίας στην ελληνική αγορά εργασίας. [PDF-50Kb] Οργανωτικές δυσλειτουργίες στη διαδικασία νομιμοποίησης αλλοδαπών. [PDF-44Kb] Κέντρα Φιλοξενίας και Νοσηλείας ασθενών με βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό που χρήζουν κοινωνικής φροντίδας. [PDF-56Kb], [PDF-50Kb]	Φοροαπαλλαγή αναγνωρισμένων πολιτικών προσφύγων. [PDF-144Kb] Οικογενειακή συνένωση αναγνωρισμένων πολιτικών προσφύγων. [PDF-98Kb] Δέσμευση περιουσίας αλβανού πολίτη. [PDF-127Kb] Ιθαγένεια μοναχών Αγίου Όρους. [PDF-86Kb] Διορισμός στο δημόσιο σε περίπτωση θανάτου συγγενούς κατά την εκτέλεση στρατιωτικής υπηρεσίας. [PDF-79Kb], [PDF-27Kb] Σύνοψη προτάσεων του ΣτΠ για τα ασυνόδευτα ανήλικα 2004-2007. [PDF-72Kb] Προσωρινή κράτηση αιτούντων άσυλο. [PDF - 64Kb]

Αποδοχή Προτάσεων από τη Διοίκηση
Μετά την αναφορά θρησκευτικής κοινότητας σχετικά με τον τρόπο παρουσίασης του δόγματός της σε σχολικό εγχειρίδιο το Υπουργείο Παιδείας αποδέχθηκε τις προτάσεις του ΣτΠ και προέβη στις αναγκαίες διορθώσεις, τηρώντας την προβλεπόμενη διαδικασία ελέγχου από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και συνεργασίας με τους συγγραφείς. Το Υπουργείο Εσωτερικών και το Αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ, ανταποκρίθηκαν σε εισήγηση του ΣτΠ και απηύθυναν εγκυκλίους προς τα Γραφεία Δημοτολογίου και τα Τμήματα Διαβατηρίων, αντίστοιχα, σύμφωνα με τις οποίες οι αλλοδαπές σύζυγοι ελλήνων πολιτών μπορούν να καταχωρούνται με όποιο επώνυμο ορίζεται από το δίκαιο της ιθαγενείας τους, δηλαδή ακόμη και με το συζυγικό. Η Περιφέρεια Αττικής αποδέχθηκε εισήγηση του ΣτΠ σχετικά με την υποχρέωση των υπηρεσιών που ασχολούνται με τη διαδικασία νομιμοποίησης των αλλοδαπών να αναγνωρίζουν την πληρεξουσιότητα των προσερχόμενων σε αυτές δικηγόρων. Μετά την παρέμβαση της Αρχής, η Γενική Δ/νση Υπηρεσιών Υγείας του ΙΚΑ-ΤΕΑΜ αποφάσισε να διεξαγάγει πανελλήνιο διαγωνισμό για την ανάθεση της μεταφοράς και διαχείρισης των Επικίνδυνων Ιατρικών Αποβλήτων των Νοσοκομείων του Ν. Αττικής, των Μονάδων Υγείας και των Τοπικών Υποκαταστημάτων όπου λειτουργούν μικροβιολογικά εργαστήρια. Ειδική Έκθεση, Δελτίο Τύπου	Μετά την παρέμβαση του ΣτΠ το ΥΠΕΣΔΔΑ και η Περιφέρεια Αττικής επέλυσαν τα προβλήματα που είχαν ανακύψει σχετικά με τη χορήγηση δελτίου μόνιμης διαμονής σε μέλη οικογενειών ελλήνων ή ευρωπαίων πολιτών. Σε συνέχεια αλλεπάλληλων επισημάνσεων από τον ΣτΠ για τη νομιμοποίηση ανιθαγενών πτυχιούχων ελληνικών ΑΕΙ, το σχετικό νομοθετικό κενό καλύφθηκε με το άρθρο 18 παρ. 10 του νόμου 3536/2007. Εγκρίθηκε από το Υπ. Οικονομίας & Οικονομικών η χορήγηση συμπληρωματικής πίστωσης προς την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας για την υλοποίηση των κατεδαφίσεων εκείνων, για τις οποίες έχουν εκδοθεί πρωτόκολλα κατεδάφισης στους νομούς Αιτωλοακαρνανίας & Ηλείας. Η Δ/νση Τροχαίας Αττικής, η Δ/νση Οικοδομικού και Κτιριοδομικού Κανονισμού του ΥΠΕΧΩΔΕ και η Δημοτική Αστυνομία του Δήμου Αθηναίων αποδέχθηκαν τις προτάσεις του ΣτΠ σχετικά με την παρακώλυση της ελεύθερης χρήσης και προσπέλασης πεζοδρομίων και διαβάσεων στον Δήμο Αθηναίων. Διοικητική Ανταπόκριση, Πόρισμα, Σύνοψη Διαμεσολάβησης, Παράρτημα Ο Γενικός Γραμματέας της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων ανακάλεσε απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για την αδειοδότηση ανέγερσης ξενοδοχειακής μονάδας στη λίμνη Αντινιώτη σε προστατευόμενη περιοχή (Natura GR 2230001). Σύνοψη Διαμεσολάβησης, Έγγραφο ΣτΠ

Ειδήσεις

Ο Συνήγορος του Παιδιού για τα παιδιά με αναπηρίες

Ο Συνήγορος του Παιδιού στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου

Καμένα δάση - η επόμενη ημέρα

Συνάντηση εργασίας στον Βόλο

Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού

Επίσκεψη στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων

Διοργάνωση Ημερίδας με θέμα «Πολιτικές για την ενίσχυση της απασχόλησης και ασφαλιστική κάλυψης της ανεργίας»

Υπηρεσίες Ιστοσελίδας

Ο ΣτΠ για τις Διακρίσεις

Συνέντευξη

Απαντά ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής Νικηφόρος Διαμαντούρος

Πορίσματα - Προτάσεις

Αποδοχή Προτάσεων από τη Διοίκηση

Επισκέψεις

Δικαστικές Αποφάσεις

Συναντήσεις Εργασίας

Εκδηλώσεις - Ημερίδες

Διεθνή

Πρόγραμμα «Ευνομία»