Η εξαίρεση της ιθαγένειας

Στο τμήμα αυτό περιλαμβάνονται αναφορές που έχουν  περιέλθει στον Συνήγορο του Πολίτη και είναι εκτός αρμοδιότητας, εξαιτίας αδυναμίας εξέτασης υποθέσεων υπό το πρίσμα του 3304/05, λόγω της εξαίρεσης που εισάγει η διάταξη του άρθρου 4 του ν.3304/05, σύμφωνα με την οποία, οι διατάξεις του νόμου αυτού «[…] δεν εφαρμόζονται στις περιπτώσεις που προβλέπεται διαφορετική μεταχείριση λόγω ιθαγένειας και δεν θίγουν τις διατάξεις που ρυθμίζουν την είσοδο και την παραμονή υπηκόων τρίτων χωρών ή ατόμων άνευ υπηκοότητας στην επικράτεια, ούτε τη μεταχείριση που συνδέεται με τη νομική κατάστασή τους ως ιθαγενών τρίτων χωρών ή ατόμων άνευ ιθαγένειας».

Έτος 2007

Απασχόληση και εργασία

Α. Αλλοδαποί - Συμβάσεις αορίστου χρόνου (υποθέσεις 6892/2006, 8516/2006)

Κατά το έτος 2006, αλλοδαποί υπήκοοι τρίτων χωρών, οι οποίοι απασχολούνταν σε μουσικά σύνολα με συμβάσεις έργου ή ορισμένου χρόνου, προσέφυγαν στον Συνήγορο του Πολίτη, διαμαρτυρόμενοι για την άρνηση των φορέων απασχόλησής τους (ΝΠΔΔ, ΟΤΑ και την ΕΡΤ ΑΕ) να τους κατατάξουν σε θέσεις εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, με την αιτιολογία ότι προβλέπεται από τον νόμο ως τυπικό προσόν για την κατάληψη των εν λόγω θέσεων η κατοχή της ελληνικής ιθαγένειας ή της ιθαγένειας κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Συνήγορος του Πολίτη διαπίστωσε ότι εν προκειμένω δεν διαπιστώθηκε παραβίαση του Ν. 3304/2005, δεδομένης της υφιστάμενης γενικής ρήτρας εξαίρεσης, λόγω ιθαγένειας. Κατά το προηγούμενο έτος, ωστόσο, επί σχετικών δικαστικών προσφυγών ορισμένων εκ των ενδιαφερομένων μουσικών, εκδόθηκαν τελεσίδικες θετικές αποφάσεις για την περίπτωσή τους. Με τις εν λόγω δικαστικές αποφάσεις κρίθηκε ότι οι συμβάσεις των ενδιαφερόμενων έχουν το χαρακτήρα ενιαίας σύμβασης αορίστου χρόνου. Παράλληλα, το Δικαστήριο προέβη σε παρεμπίπτουσα κρίση σύμφωνα με την οποία οι εν λόγω αλλοδαποί, ανεξαρτήτως της ιθαγένειάς τους, μπορούν να απασχοληθούν στις ανωτέρω οργανικές θέσεις του δημόσιου τομέα (δηλαδή, σε μουσικά σύνολα), επειδή οι θέσεις αυτές δεν συνδέονται με άσκηση δημόσιας εξουσίας, κατ’ αναλογία προς τα ισχύοντα στους πολίτες της Ε.Ε. Οι ενδιαφερόμενοι απευθύνθηκαν, εκ νέου, στον Συνήγορο του Πολίτη, θέτοντας ζήτημα καθυστέρησης συμμόρφωσης της Διοίκησης προς τις εν λόγω δικαστικές αποφάσεις. Η Αρχή επισήμανε προς τα αρμόδια διοικητικά όργανα ότι, εφόσον οι σχετικές δικαστικές αποφάσεις είναι τελεσίδικες και ευθέως εκτελεστές, οφείλουν να προβούν σε όλες τις νόμιμες ενέργειες προς την κατεύθυνση της προσήκουσας εφαρμογής τους, ανεξαρτήτως των τυχόν διαφωνιών τους επί του νομικώς βασίμου των σχετικών αποφάσεων, θέμα το οποίο έχει ήδη αχθεί προς εξέταση ενώπιον του Αρείου Πάγου. Αναμένεται ανταπόκριση της Διοίκησης.

Β. Παιδιά αλλοδαπών-Δημοτολόγια (υπόθεση 2298/2006)

Το «Πανελλαδικό Δίκτυο Μεταναστριών» και η «Ένωση Αφρικανών Γυναικών» υπέβαλαν αναφορά στο Συνήγορο του Πολίτη, διαμαρτυρόμενες για την αδυναμία χορήγησης «πιστοποιητικού γέννησης» σε παιδιά μεταναστών γεννημένα στην Ελλάδα. Ειδικότερα, οι ενώσεις μεταναστριών διαμαρτυρήθηκαν ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν εκδίδουν πιστοποιητικό γέννησης για τα παιδιά αλλοδαπών πολιτών που έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα, παρά μόνο ληξιαρχική πράξη γέννησης. Η πρακτική αυτή δημιουργεί δυσκολίες στην εγγραφή των παιδιών σε παιδικούς σταθμούς και σχολεία, καθώς και σε μια σειρά γραφειοκρατικών διαδικασιών στις οποίες εμπλέκονται έως και την ενηλικίωσή τους.

Ο Συνήγορος του Πολίτη εξέτασε την αναφορά υπό το πρίσμα της νομοθεσίας κατά των διακρίσεων και εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης και διαπίστωσε ότι η μη χορήγηση του πιστοποιητικού γέννησης στα παιδιά αλλοδαπής υπηκοότητας που γεννήθηκαν και κατοικούν στην Ελλάδα δεν συνιστά καταρχήν διάκριση στο πνεύμα του ν.3304/2005. Ειδικότερα, αυτή η πρακτική είναι σύννομη, καθώς απορρέει από το γεγονός ότι σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, μόνιμοι κάτοικοι που εγγράφονται στα δημοτολόγια δήμων και κοινοτήτων μπορούν να είναι μόνο οι έλληνες πολίτες, ενώ η διαφοροποίηση αυτή για λόγους ιθαγένειας εμπίπτει στην εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας κατά των διακρίσεων που προβλέπεται από το άρθρο 4.2 του Ν.3304/2005.

Ωστόσο, αυτή η τυπικά θεμιτή διαφοροποίηση και η μη εγγραφή των αλλοδαπών κατοίκων στα δημοτικά δημοτολόγια γεννά ορισμένα ουσιαστικά προβλήματα ομαλής συμβίωσης των αλλοδαπών κατοίκων της χώρας, τόσο για τα παιδιά, όσο και για τους ενήλικες. Ο Συνήγορος του Πολίτη προέβη στη σύνταξη πορίσματος και πρότεινε τα εξής βραχυπρόθεσμα μέτρα:

Πρώτον, την έκδοση εγκυκλίου από το Υπουργείο Εσωτερικών, με την οποία να διευκρινίζεται ότι, προκειμένου περί αλλοδαπών ανηλίκων, η ληξιαρχική πράξη γέννησης γίνεται δεκτή από όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες ως έγγραφο ισοδύναμο προς το «πιστοποιητικό γέννησης», τουλάχιστον για τις διαδικασίες που εμπίπτουν στην άσκηση και απόλαυση δικαιωμάτων του παιδιού, όπως αυτά διέπονται από την ομώνυμη διεθνή σύμβαση.

Δεύτερον, τη δημιουργία ειδικού «δημοτικού μητρώου αλλοδαπών μόνιμων κατοίκων», η εγγραφή στο οποίο θα πρέπει να εξομοιώνεται με την εγγραφή σε δημοτολόγιο, εκτός φυσικά από τις περιπτώσεις δικαιωμάτων που συνδέονται με την κτήση ελληνικής ή ευρωπαϊκής ιθαγένειας. Μακροπρόθεσμα ο νομοθέτης, στο πλαίσιο της υλοποίησης ευρωπαϊκής οδηγίας για το καθεστώς «μακράς διαμονής», θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο τροποποίησης του Κώδικα Δήμων, ώστε το ανωτέρω «δημοτικό μητρώο αλλοδαπών μόνιμων κατοίκων» να ενσωματωθεί στα δημοτολόγια.

Τέλος, ο Συνήγορος του Πολίτη ενθάρρυνε τη διοίκηση να προχωρήσει σε νομοθετικές ρυθμίσεις για την κοινωνική ενσωμάτωση των αλλοδαπών που γεννήθηκαν στην Ελλάδα ή μετανάστευσαν ανήλικοι και ενηλικιώνονται σε αυτήν, περνώντας από τις βαθμίδες του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος.

Έτος 2006

Απασχόληση και εργασία

Α. Αλλοδαπή εκπαιδευτικός – απόλυση(Υπόθεση 19747/2005)

Ωρομίσθια εκπαιδευτικός σε Μουσικό Γυμνάσιο απολύθηκε, με αιτιολογία τη μη κατοχή της ελληνικής ιθαγένειας. Από τη διερεύνηση προέκυψε ότι η ελληνική ιθαγένεια δεν ήταν απαραίτητη για την πρόσληψή της ως επιστημονικού συνεργάτη, εφόσον δεν υπήρχαν άλλοι εκπαιδευτικοί μουσικής εκπαίδευσης για την απαιτούμενη ειδικότητα (καθηγήτρια βιολιού) που διεκδικούσαν τη θέση. Οι απαιτούμενες προϋποθέσεις για την πρόσληψή της είχαν ελεγχθεί εξάλλου κατά τον χρόνο διενέργειάς της.  Το Υπουργείο Παιδείας όμως ερμήνευσε αλλιώς την έννοια του επιστημονικού συνεργάτη και θεώρησε ότι δεν εμπίπτει στην έννοια του εκπαιδευτικού προσωπικού. Για τον λόγο αυτό, προχώρησε σε απόλυση, αφού θεωρήθηκε ότι έπασχε ήδη η αρχική πρόσληψη. Η ενδιαφερόμενη προσέφυγε στη δικαιοσύνη –ανεστάλη κατ’ αρχήν η απόφαση απόλυσης από την Περιφερειακή Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας & Δευτεροβάθμια Εκπαίδευσης Πελοποννήσου/ Διεύθυνση Δ.Ε. Αρκαδίας, και αναμένεται η τελική απόφαση. Ο Συνήγορος του Πολίτη δεν εξέτασε περαιτέρω την υπόθεση λόγω επιγενόμενης εκκρεμοδικίας

Β. Αλλοδαποί - άδειες πωλητών σε λαϊκές αγορές (Υποθέσεις 4409/2006 και 6343/2006)

Αλλοδαποί υπήκοοι τρίτων χωρών, κάτοχοι παλαιών αδειών υπαίθριου στάσιμου εμπορίου διαμαρτυρήθηκαν για την απόρριψη των αιτημάτων τους περί μετατροπής των εν λόγω αδειών σε άδειες επαγγελματία πωλητή λαϊκών αγορών δυνάμει της, κατά εξουσιοδότησης του άρθρου 29 του Ν.3377/2005, Κ1-188/06 απόφασης του αρμόδιου Υφυπουργού Ανάπτυξης βάσει της οποίας: «Δικαίωμα απόκτησης άδειας επαγγελματία πωλητή λαϊκών αγορών έχουν τα φυσικά πρόσωπα, μόνιμοι κάτοικοι Ελλάδος, οι οποίοι έχουν υπηκοότητα κράτους μέλους της Ε.Ε., οι ομογενείς Βορειοηπειρώτες και ομογενείς παλιννοστούντες, που προέρχονται από την πρώην Ε.Σ.Σ.Δ. και τον Πόντο, ηλικίας από 20 μέχρι 65 ετών, οι οποίοι κατείχαν κατά την 30.6.2005 άδεια άσκησης υπαίθριου στάσιμου εμπορίου, από Δήμους ή Κοινότητες στις παρυφές των λαϊκών αγορών […]». Ειδικότερα, με τις ως άνω αναφορές οι ενδιαφερόμενοι ισχυρίστηκαν ότι υφίστανται δυσμενή μεταχείριση κατά παράβαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης, δεδομένου ότι οι απορρίψεις των αιτημάτων τους από την αρμόδια αρχή της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης είχαν ως αιτιολογία το «διαβατήριό» τους, το γεγονός δηλαδή ότι δεν διαθέτουν ελληνική ιθαγένεια. Επιπλέον, εστίασαν στο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν λόγω της επίμαχης ρύθμισης, αφού έχουν πλέον απολέσει τις άδειες υπαίθριου στάσιμου εμπορίου, με συνέπεια να αδυνατούν να καλύψουν με νόμιμο τρόπο τις άμεσες βιοτικές ανάγκες των ίδιων και των οικογενειών τους, αλλά και να κινδυνεύουν να εκπέσουν της νομιμότητας ακόμη και όσον αφορά το καθεστώς διαμονής τους στην Ελλάδα.

Ως προς το ζήτημα παραβίασης της αρχής της ίσης μεταχείρισης, ο Συνήγορος του Πολίτη επισήμανε κατ` αρχάς ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ.2 του Ν.3304/2005, οι διατάξεις του νόμου αυτού «[…] δεν εφαρμόζονται στις περιπτώσεις που προβλέπεται διαφορετική μεταχείριση λόγω ιθαγένειας και δεν θίγουν τις διατάξεις που ρυθμίζουν την είσοδο και την παραμονή υπηκόων τρίτων χωρών ή ατόμων άνευ υπηκοότητας στην επικράτεια, ούτε τη μεταχείριση που συνδέεται με τη νομική κατάστασή τους ως ιθαγενών τρίτων χωρών ή ατόμων άνευ ιθαγένειας». Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι τόσο στο πλαίσιο της θεσπισθείσας νομοθεσίας για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, η διαφορετική μεταχείριση με κριτήριο την ιθαγένεια όσον αφορά την επιλογή, την πρόσβαση και την άσκηση μιας ορισμένης επαγγελματικής δραστηριότητα δεν είναι κατ` αρχήν ανεπίτρεπτη. Παρά τη μη διαπίστωση παραβίασης της αρχής της ίσης μεταχείρισης, εν προκειμένω, ο Συνήγορος του Πολίτη εστίασε στη ρύθμιση του άρθρου 29 του Ν.3377/2005, δεδομένου ότι πράγματι η έκδοση και εφαρμογή της επίμαχης Υ.Α. δημιούργησε σοβαρά προβλήματα. Με δεδομένο μάλιστα ότι δεν ήταν προφανώς στην πρόθεση του νομοθέτη η έκπτωση από τη νομιμότητα της διαμονής και εργασίας των νόμιμων αλλοδαπών μικροπωλητών, ο Συνήγορος του Πολίτη έκρινε ότι, εν προκειμένω,  η αρχή της χρηστής διοίκησης επιβάλλει να ληφθεί μέριμνα για τους αλλοδαπούς κατόχους παλαιών αδειών υπαίθριου στάσιμου εμπορίου που λόγω της ιθαγένειάς τους δεν κατέστη δυνατό να αποκτήσουν άδειες επαγγελματία πωλητή λαϊκών αγορών. Για τον λόγο αυτό, σε πόρισμά του προς τους αρμόδιους Υπουργούς πρότεινε την παράταση της ισχύος των παλαιών αδειών υπαίθριου στάσιμου εμπορίου που είχαν χορηγηθεί σε αλλοδαπούς για ένα μεταβατικό διάστημα και παράλληλα, σε περιπτώσεις απορρίψεων των αιτήσεων ανανέωσης των αδειών τους, προτάθηκε να δίνεται στους ενδιαφερόμενους αλλοδαπούς η δυνατότητα να αιτηθούν την έκδοση άδειας διαμονής για έναν από τους λόγους που προβλέπονται στις διατάξεις του Ν.3386/2005 εντός ευλόγου χρόνου. Το Υπουργείο Ανάπτυξης φάνηκε να κατανοεί το πρόβλημα, χωρίς ωστόσο να έχει προβεί στις αναγκαίες ενέργειες για την επίλυσή του. Σε πρόσφατο έγγραφό της Αρχής προς το Υπουργείο επισημάνθηκε μάλιστα ότι τυχόν υιοθέτηση του ενδεχόμενου αφαίρεσης του κριτηρίου της ιθαγένειας από τις προϋποθέσεις χορήγησης αδειών επαγγελματία πωλητή λαϊκών αγορών, το οποίο εξετάζεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες, θα συνιστούσε την ικανοποιητικότερη λύση στο επίμαχο πρόβλημα.

Αγαθά – Υπηρεσίες

Α. Ανήλικα τέκνα μεταναστών - έκδοση πιστοποιητικών γέννησης (Υπόθεση 2298/2006)

Το Πανελλαδικό Δίκτυο Μεταναστριών και η Ένωση Αφρικανών Γυναικών υπέβαλαν αναφορά στο Συνήγορο του Πολίτη με την επίκληση διακρίσεων και ρατσισμού σε βάρος των παιδιών μεταναστών, τα οποία γεννήθηκαν στην Ελλάδα. Ειδικότερα, οι ενώσεις μεταναστριών διαμαρτυρήθηκαν ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν εκδίδουν πιστοποιητικό γέννησης για τα παιδιά αλλοδαπών πολιτών παρά το γεγονός της γέννησής τους στην Ελλάδα, παρά μόνο τη ληξιαρχική πράξη γέννησης. Η πρακτική αυτή δημιουργεί δυσκολίες στην εγγραφή των παιδιών σε παιδικούς σταθμούς και σχολεία, καθώς και σε μια σειρά γραφειοκρατικών διαδικασιών στις οποίες εμπλέκονται έως και την ενηλικίωσή τους.

Ο Συνήγορος του Πολίτη εξέτασε την αναφορά υπό το πρίσμα της νομοθεσίας κατά των διακρίσεων και εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης και διαπίστωσε ότι η μη χορήγηση του πιστοποιητικού γέννησης στα παιδιά αλλοδαπής υπηκοότητας που γεννήθηκαν και κατοικούν στην Ελλάδα δεν συνιστά καταρχήν διάκριση στο πνεύμα του ν.3304/2005. Ειδικότερα, αυτή η πρακτική είναι σύννομη, καθώς απορρέει από το γεγονός ότι σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, μόνιμοι κάτοικοι που εγγράφονται στα δημοτολόγια δήμων και κοινοτήτων μπορούν να είναι μόνο οι έλληνες πολίτες, ενώ η διαφοροποίηση αυτή για λόγους ιθαγένειας εμπίπτει στην εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας κατά των διακρίσεων που προβλέπεται από το άρθρο 4.2 του ν.3304/2005. Ωστόσο, αυτή η τυπικά θεμιτή διαφοροποίηση και η μη εγγραφή των αλλοδαπών κατοίκων στα δημοτικά δημοτολόγια γεννά ορισμένα ουσιαστικά προβλήματα ομαλής συμβίωσης των αλλοδαπών κατοίκων της χώρας, τόσο για τα παιδιά, όσο και για τους ενήλικες (όπως έχει ήδη επισημανθεί από το Συνήγορο του Πολίτη και για παλαιότερες υποθέσεις που έχει εξετάσει). Για το λόγο αυτό ο Συνήγορος του Πολίτη προχώρησε στη διατύπωση ειδικών ερωτημάτων προς ομόλογους θεσμούς και τη συλλογή εμπειριών από διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες σχετικά με το ζήτημα της εγγραφής αλλοδαπών μόνιμων κατοίκων στα δημοτολόγια διαμέσου του δικτύου του Ευρωπαίου Μεσολαβητή. Η έρευνα αυτή κατέδειξε την ύπαρξη στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες ενός ειδικού μητρώου αλλοδαπών κατοίκων, καθώς και την έκδοση πιστοποιητικών γέννησης για τα παιδιά που έχουν γεννηθεί στη χώρα. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες τα παιδιά που γεννιούνται σε αυτές συχνά αποκτούν αυτοδικαίως την ιθαγένεια στη βάση του δικαίου του εδάφους, αντίθετα από την Ελλάδα, όπου ακόμη και με την ενηλικίωσή τους η πολιτογράφηση δεν αποτελεί μια αυτονόητη και αυτόματη διαδικασία.

Κατόπιν των παραπάνω, ο Συνήγορος του Πολίτη πρότεινε:

α) την έκδοση εγκυκλίου από το Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης & Αποκέντρωσης για την αποδοχή και παραλαβή της ληξιαρχικής πράξης γέννησης αλλοδαπών παιδιών από όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες ως ισοδύναμου εγγράφου προς το πιστοποιητικό γέννησης για όλες τις διαδικασίες που αφορούν στην προστασία και στην άσκηση και απόλαυση δικαιωμάτων του παιδιού.

β) Τη δημιουργία ειδικού μητρώου αλλοδαπών μόνιμων κατοίκων στα τμήματα δημοτολογίου των δήμων και τη θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων, ώστε η εγγραφή στο ως άνω μητρώο να εξομοιώνεται με την εγγραφή σε δημοτολόγιο κατά τις συναλλαγές με τη διοίκηση.

Εκπαίδευση

Α. Αλλοδαποί σπουδαστές - φοιτητικό επίδομα στέγης(Υπόθεση 2642/2006)

Αλλοδαπή σπουδάστρια τρίτης χώρας διαμαρτυρήθηκε για την απαίτηση επιστροφής του φοιτητικού επιδόματος στέγης που της είχε χορηγηθεί, λόγω του ότι, σε μεταγενέστερο έλεγχο από την αρμόδια ΔΟΥ, διαπιστώθηκε ότι δεν κατέχει την ελληνική υπηκοότητα. Ο Συνήγορος του Πολίτη διαπίστωσε ότι πράγματι, σύμφωνα με το άρθρο 10 παρ. 1 του ν. 3220/2004, με τον οποίο θεσπίστηκε η χορήγηση ετήσιου στεγαστικού επιδόματος 1000 ευρώ, δικαιούχοι του επιδόματος είναι μόνον οι έλληνες πολίτες και οι υπήκοοι κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον βεβαίως πληρούν και τις λοιπές προϋποθέσεις του νόμου, χωρίς ωστόσο η διάκριση αυτή, με βάση την ιθαγένεια του αιτούντος, να δύναται να θεωρηθεί αθέμιτη διάκριση, σύμφωνα με τον ν. 3304/2005. Ειδικότερα, στο πεδίο εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανεξαρτήτως εθνοτικής καταγωγής εντάσσεται και η εκπαίδευση (άρθρο 4, παρ. 1, στοιχ. ζ’). Ωστόσο, η εφαρμογή του κανόνα της απαγόρευσης άμεσων και έμμεσων διακρίσεων κατά την άσκηση ενός δικαιώματος ή την απόλαυση ενός έννομου αγαθού, αναγνωρίζει ως μόνη επιτρεπτή απόκλιση τη διάκριση λόγω ιθαγένειας. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 2 του ν.3304/05 «Οι διατάξεις του παρόντος κεφαλαίου δεν εφαρμόζονται στις περιπτώσεις που προβλέπεται διαφορετική μεταχείριση λόγω ιθαγένειας και δεν θίγουν τη μεταχείριση που συνδέεται με τη νομική κατάστασή τους ως ιθαγενών τρίτων χωρών ή ατόμων άνευ ιθαγένειας».Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι η διακριτική μεταχείριση λόγω αλλοδαπής ιθαγένειας τρίτων χωρών, αποτελεί διάκριση η οποία είναι ανεκτή από το θεσπισθέν νομοθετικό πλαίσιο για την καταπολέμηση των διακρίσεων, λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής. Με τα δεδομένα αυτά, η αρμόδια ΔΟΥ νομίμως αρνήθηκε τη χορήγηση του επιδόματος για το τρέχον ακαδημαϊκό έτος και παράλληλα, νομίμως ζήτησε την επιστροφή του επιδόματος για την περσινή χρήση. Ο Συνήγορος του Πολίτη, εν προκειμένω, περιορίστηκε να επισημάνει ότι η ενδιαφερόμενη φαίνεται να ενήργησε με καλή πίστη κατά την αρχική χορήγηση του επιδόματος, το δε σφάλμα φαίνεται να βαρύνει την αρμόδια υπηρεσία ελέγχου των πιστοποιητικών. Το γεγονός αυτό, δεν επιτρέπει την επιστροφή του επιδόματος στο τριπλάσιο, όπως απαιτεί η διάταξη της παρ. 6 του άρθρου 10 του ν. 3220/2004, αφού δεν συντρέχουν οι οικείες προϋποθέσεις. Τελικώς, η ενδιαφερόμενη επέστρεψε το αρχικώς καταβεβληθέν ποσό των 1000 ευρώ.

Β. Αλλοδαποί σπουδαστές - φοιτητικό επίδομα στέγης(Υπόθεση 9606/2006)

Αντίστοιχη με την ανωτέρω είναι η αναφορά αλλοδαπού σπουδαστή τρίτης χώρας, ο οποίος επίσης διαμαρτυρήθηκε για την άρνηση χορήγησης του φοιτητικού επιδόματος στέγης σε αλλοδαπούς σπουδαστές, παρά την επί μακρόν νόμιμη παραμονή τους στη χώρα. Ο Συνήγορος του Πολίτη επισήμανε ότι η εν λόγω διακριτική μεταχείριση αποτελεί διάκριση η οποία είναι, κατ’ αρχήν, ανεκτή, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 2 του ν.3304, για την καταπολέμηση των διακρίσεων, λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής. Η Αρχή επιφυλάχθηκε, ωστόσο, να εξετάσει το ενδεχόμενο υποβολής προτάσεων προς τον αρμόδιο υπουργό, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 6 του νόμου 3094/04, μόλις ολοκληρωθεί η μελέτη των σχετικών ζητημάτων, συνεκτιμώντας και τις εξελίξεις στο κοινοτικό δίκαιο για τους επί μακρόν διαμένοντες αλλοδαπούς υπηκόους τρίτων χωρών.

Έτος 2005

Εκπαίδευση

Αλλοδαπός φοιτητής - επίδομα στέγηςκαι υποτροφία (Υπόθεση 3393/2005)

Αλβανός υπήκοος διαμαρτυρήθηκε στον Συνήγορο του Πολίτη για την άρνηση χορήγησης του φοιτητικού επιδόματος στέγης, καθώς και υποτροφίας από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών, με την αιτιολογία ότι δεν διαθέτει ελληνική ιθαγένεια. Κατά την έρευνα της υπόθεσης, ο Συνήγορος του Πολίτη διαπίστωσε ότι η οικεία νομοθεσία δεν αναγνωρίζει το δικαίωμα σε αλλοδαπούς σπουδαστές τρίτων χωρών να απολαμβάνουν τις παροχές αυτές. Ωστόσο, η διάκριση αυτή, δηλαδή με βάση την ιθαγένεια του αιτούντος, δεν εμπίπτει στο προστατευτικό πεδίο του Ν. 3304/2005.

Συγκεκριμένα, στο πεδίο εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης, ανεξάρτητα από φυλετική ή εθνοτική καταγωγή, εντάσσεται και η «εκπαίδευση» (άρθρο 4, παράγρ. 1, στοιχείο ζ΄), γεγονός που θα επέτρεπε κατ’ αρχήν την εξέταση του αιτήματος του ενδιαφερομένου υπό το πρίσμα του εν λόγω νόμου. Ωστόσο, η εφαρμογή του κανόνα της απαγόρευσης άμεσων και έμμεσων διακρίσεων κατά την άσκηση ενός δικαιώματος ή την απολαβή ενός έννομου αγαθού αναγνωρίζει ως μόνη επιτρεπτή απόκλιση τη διάκριση λόγω ιθαγένειας. Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγρ. 2 του Ν. 3304/2005 «Οι διατάξεις του παρόντος κεφαλαίου δεν εφαρμόζονται στις περιπτώσεις που προβλέπεται διαφορετική μεταχείριση λόγω ιθαγένειας και δεν θίγουν τη μεταχείριση που συνδέεται με τη νομική κατάστασή τους ως ιθαγενών τρίτων χωρών ή ατόμων άνευ ιθαγένειας». Από τον συνδυασμό των παραπάνω συνάγεται ότι η διαφοροποίηση στη μεταχείριση λόγω αλλοδαπής ιθαγένειας είναι ανεκτή από το νομοθετικό πλαίσιο που έχει θεσπιστεί για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής.